 |
- według kompasu - igła magnetyczna podobnie jak w busoli pod wpływem magnetyzmu ziemskiego ustawia się w kierunku północy magnetycznej. Kompas w odróżnieniu od busoli na obudowie posiada podziałkę w stopniach.
|
Określanie kierunków (kątów)
Do pomiarów terenu wykorzystuje się mapy, ale często zachodzi potrzeba wykonania pomiarów bezpośrednio w terenie przy pomocy przyrządów. Poprzez pomiar kątów określamy; kierunki i odległości, kąty nachylenia terenu, wysokości przedmiotów i pomiary szerokości obiektów wodnych.
Kąty mierzone mogą być z wykorzystaniem miary kątowej wyrażonej w stopniach lub miary kątowej wyrażonej w tysięcznych.
Definicja miary kątowej;
- miary stopniowe (360 stopni)
- miara kątowa 1/6000 części obwodu koła (tysięczna)
Tysięczna to kąt, pod którym widzi się odcinek 1m z odległości 1000 m.
ZAPIS TYSIĘCZNEJ
|
Lp. |
Kąt w tysięcznych |
Pisze się |
Czyta się |
|
1. |
1250 |
12-50 |
dwanaście, pięćdziesiąt |
|
2. |
155 |
1-55 |
jeden, pięćdziesiąt pięć |
|
3. |
45 |
0-45 |
zero, czerdzieści pięć |
|
4. |
2 |
0-02 |
zero, zero dwa |
Odpowiednio 0-01 = 6 stopni
Pomiar kątów;
 |
- przy użyciu przedmiotów pomocniczych (pudełko zapałek, palce, dłoń).
Pomocną przy pomiarze kątów może być własna ręka lub inne przedmioty, które mają zmierzone uprzednio wielkości kątowe w tysięcznych z odległości około 60 cm, tj. wyprostowanej ręki.
|
 |
- przy użyciu linijki.
Na trzymanej w odległości 50 cm od oka linijce, 1 mm równa się kątowi 2 tysięcznych.
W praktyce wygodniej jest trzymać linijkę w ręce wyprostowanej, tj. w odległości 60 cm. Wówczas 1 tysięczna bedzie miała wartość 0,6 mm miary liniowej.
|
 |
- przy użyciu lornetki.
Podziałka pionowa i pozioma w lornetce jest w tysięcznych. Najmniejsza działka odpowiada kątowi 0-05 tysięcznych. Kąt między dwoma kierunkami mierzy się zgrywając kreskę podziałki z przedmiotem terenowym, a następnie liczy się działki do drugiego przedmiotu.
|
 |
- przy pomocy busoli (kompasu).
Busolą (kompasem) mierzymy azymuty na przedmioty terenowe, następnie odejmując od siebie wartości kątowe azymutów otrzymujemy szukany kąt.
|
Określanie odległości
W czasie różnorodnych działań w terenie, zachodzi często konieczność szybkiej oceny odległości, przy pomocy najprostszych sposobów takich jak; szacunkowo (ocena odległości na "oko"), krokami, według wielkości kątowych i rozmiarów przedmiotów (przy pomocy linijki milimetrowej, przy pomocy lornetki), według identyczności lub podobieństwa trójkątów ( pomiar wysokości przedmiotów, pomiar szerokości przeszkody).
Metoda szacunkowa (ocena odległości na "oko") jest najprostszym i najszybszym sposobem określenia odległości.
Istota oceny odległości "na oko" opiera się na ogólnie znanych właściwościach atmosfery i oka ludzkiego, dzięki którym, im przedmiot znajduje się bliżej, tym jest jaśniejszy i wyraźniejszy, tym więcej można rozróżnić na nim szczegółów i tym wydaje się większy.
Dla przybliżonej oceny odległości można posługiwac się nizej podaną tabelą.
TABELA WIDOCZNOŚCI
|
Lp. |
Rodzaj przedmiotów i stopień ich widoczności |
Odległość |
|
1. |
Widoczne pojedyncze domy |
5 km |
|
2. |
Widoczne okna w domach |
4 km |
|
3. |
Widoczne kominy na dachach |
4 km |
|
4. |
Widoczne pnie drzew, słupy telefoniczne |
1 km |
|
5. |
Widoczny ogólny zarys człowieka; na drzewach grube gałęzie |
700 - 800 m |
|
6. |
Widoczne ruchy rąk i nóg, na drzewach rozróżnia się gałęzie |
500 - 600 m |
|
7. |
Odróżnia się dachówki na dachach, liście na drzewach |
200 m |
|
8. |
Rozróżnia się części twarzy: oczy, nos, usta. |
500 - 600 m |
Metody oceny odległości z wykorzystaniem linijki.
 |
- według wielkości kątowych i rozmiarów przedmiotów (przy pomocy linijki milimetrowej.
Ta metoda ma zastosowanie dla przypadku gdy znana jest szerokość lub wysokość przedmiotów terenowych. W tym celu na linijce trzymanej na długość wyciągniętej ręki (d = 50 cm) odczytuje się ilość milimetrów v pokrywających przedmiot terenowy o znanym V. Ponieważ d = 0,5 m, zatem D = 0,5*V/v, gdzie V i v wyrażone są w jednakowych jednostkach miary, np. w cm.
|
 |
- według identyczności lub podobieństwa trójkątów ( pomiar wysokości przedmiotów, pomiar szerokości przeszkody).
Tą metodą określa sięodległość w miejscach niedostępnych oraz szerokość przeszkód (rzek, bagien, itp).
- na prostej wychodzącej z niedostępnego punktu A wyznaczamy punkt B, z którego wytycza się prostopadłą;
- na niej wyznacza się - w równych odległościach - punkty C i D;
- z punktu D wytycza się prostopadłą w kierunku k2;
- maszerujemy po prostej k2 tak długo, aż punkty A i C pokryją się;
- w miejscu tym wyznaczamy punkt E;
- ponieważ trójkąty ABC i CDE są przystające (identyczne), to odcinek AB jest równy odcinkowi DE;
- gdy wyznaczy się na brzegu punkt F, to szerokość rzeki wyniesie AB - BF.
|
Mapa jako obraz powierzchni Ziemi >>>
|
